Leest Apple mijn blog? Vast niet. Maar toevallig is het wel dat ik in een voetnoot van mijn blog van 24 februari 2011 (nerd alert: de verjaardag van Steve Jobs) de volgende wens uitte:

Waar Apple mij een plezier mee zou doen (…), is mij een upgrade aanbieden van alle nummers in iTunes die ik jaren geleden zelf van CD in mp3 heb omgezet, maar in een te lage bitrate. Voor pakweg 10 eurocent per nummer (waar ik ooit al het volle pond voor heb betaald) zou Apple aan mij een goede klant hebben.

En nu blijkt de dienst iTunes Match (die in de zomer van 2011 werd aangekondigd) sinds 16 januari 2012 in Nederland beschikbaar. Voor 24,95 euro per jaar vergelijkt iTunes iTunes je muziekcollectie met de 20 miljoen nummers die in de iTunes database staan.  Zodra een match is gemaakt staat het betreffende nummer in een kwaliteit van 256 Kbps AAC DRM-vrij tot je beschikking, ook als je eigen muzieknummers van mindere kwaliteit waren. Er zit een limiet op iTunes Match van 25.000 muzieknummers die je buiten de iTunes Store om hebt gekocht. Je kunt dus niet meer dan 25.000 van je eigen externe mp3′tjes matchen (bron en meer info: iPhoneClub).

Ik heb op dit moment 14.197 nummers in iTunes staan. Ik weet niet precies hoeveel nummers van slechte kwaliteit zijn, maar gegeven het feit dat ik 10 cent per nummer over had om de kwaliteit te verbeteren, is 24,95 per jaar in ieder geval een koopje. (En nu maar afwachten of mijn voorspelling van Apple TV als mediabox uitkomt…)

Ik zal maar gelijk met de deur in huis vallen: ik heb geen abonnement meer op een papieren krant *). Kranten lezen doe ik nog wel, maar dat is ofwel een gratis exemplaar (bij voorkeur De Pers) of een los aangeschaft exemplaar (het FD door de week en het AD vanwege het regionale nieuws in het weekend). Verder kijk ik het journaal (op tv of via de iPhone/iPad), browse door nu.nl of lees RSS-feeds. Waarom heb ik geen abonnement meer? Te veel geld voor nieuws dat niet op mijn behoeften is toegesneden. De krant wil alles voor iedereen zijn en dat lijkt prachtig, maar waarom zou ik daarvoor betalen? Verderop meer daarover.

Digitale krant
De digitale krant heeft in potentie voor mij betere papieren. Ik heb enige tijd terug een jaar een abonnement gehad op de digitale NRC voor de iLiad van iRex. Het lezen daarvan was echter geen onverdeeld genoegen, dus daar ben ik gauw mee opgehouden. Wat dat betreft zien de digitale edities van kranten voor de iPad er een stuk beter uit. In Nederland zijn die er overigens nog nauwelijks **).  NRC is één van de weinige kranten waar je een abonnement op de digitale krant voor de iPad kunt nemen ***). De krant is op twee manieren te lezen, zowel in de traditionele kranten lay-out als in een meer lineaire vorm. Maar enige verrijking van de content (extra foto’s, video, hyperlinks, het delen van content, advertenties) is ver te zoeken. Verder heeft de Persgroep aangekondigd ‘hoogstwaarschijnlijk in september’ met een iPad-app voor zijn kranten te zullen komen. Afgaande op dit artikel in de Volkskrant valt te vrezen dat de iPad-app vergelijkbaar zal zijn met die van NRC ****). Zowel NRC als Volkskrant zijn overigens ook met Pressreader te lezen, een app die toegang biedt tot honderden internationale kranten die per stuk zijn aan te schaffen (voor 99 dollarcent) of allemaal tegelijk toegankelijk zijn voor 10 dollar in de maand. Het is mogelijk de kranten te doorzoeken, vergelijkbare artikelen te vinden en artikelen te mailen. Veel waar voor je geld dus.

NU.nl
In vergelijking met de Nederlandse kranten doet NU.nl het een stuk beter door een dag voor de officiële introductie van de iPad in Nederland met een eigen app te komen. De app ziet er prachtig uit met video, foto’s, populaire onderwerpen op twitter, de mogelijkheid om berichten te delen via twitter (helaas niet via de mail) en is bovendien gratis. Volgens mij bouwt NU.nl hiermee een voorsprong op die voor de Nederlandse kranten moeilijk in te halen zal zijn, zeker als ze vast blijven houden aan een digitale krant met een statisch karakter.

Bereidheid om te betalen
Om consumenten (en dus ook mij) te laten betalen voor nieuws, is echter meer nodig dan een app als van NU.nl. Al langer pleit ik voor een iTunes model voor nieuws. Ik citeer even uit eigen werk (april 2009):

Al eerder ben ik op basis van de long tail tot de gedachte gekomen dat een iTunes-achtig model waarschijnlijk een oplossing biedt, al dan niet gekoppeld aan de mogelijkheid van microbetalingen (zoals legalsounds.com) of een abonnement (zoals Last.fm). Kern van dit model: het stelt de gebruiker centraal, de content is op itemniveau beschikbaar, het aanbod is groot en makkelijk doorzoekbaar, er is een gebruiksvriendelijke interface, de gebruiker is bereid te betalen voor de content èn er is een gebruiksvriendelijk apparaat waarop de content geconsumeerd kan worden. Als het met muziek lijkt te werken, waarom dan niet met nieuwsitems?

Het gebruiksvriendelijke apparaat is er inmiddels en ook lijkt de consument bereid te betalen voor nieuws op maat, zoals bleek uit recent onderzoek dat in opdracht van het Stimuleringsfonds is uitgevoerd door PWC. En ook een Amerikaans onderzoek biedt aanwijzingen in die richting. Kortom, iedereen is er klaar voor. Nu de Nederlandse krantenuitgevers nog.

*) En dat al ruim twee jaar niet meer. Dat is op zich niet zo bijzonder, maar wel als je werkt waar ik werk.
**) Enkele buitenlandse voorbeelden: de Wall Street Journal (gedeeltelijk gratis en verrijkt met video, foto’s en reclame), The Guardian (nieuwsfoto’s), New York Times (gratis selectie van artikelen) en USA Today (meest uitgebreide en bovendien gratis).
***) Tot voor kort kon je daar een gratis proefabonnement voor zes weken op nemen, maar dat aanbod is volgens mij vervallen.
****) Deze aankondiging kon natuurlijk niet uitblijven nadat bekend was geworden dat de voormalige hoofdredacteur van de Volkskrant, Pieter Broertjes, had laten weten nog nooit een iPad te hebben vastgehouden.

Volgens een onderzoek van de Boston Consulting Group (BCG) is de helft van de Amerikanen bereid een bedrag van 3 dollar per maand te betalen voor online nieuws.

Op MacWorld een interessante analyse van de vraag hoe Apple het beste kranten, tijdschriften of boeken kan gaan verkopen via de (langverwachte) iTablet. Aan de ene kant kan Apple een dergelijke applicatie zo belangrijk vinden, dat ze het integreren in iTunes en het daarmee niet aan de markt overlaten om eigen applicaties te ontwikkelen. Dat betekent dat Apple deals met uitgevers zal moeten gaan sluiten voor een afrekenmodel en voor de wijze waarop de content aangeleverd zou moeten worden, met alle problemen van dien. De andere mogelijkheid is dat Apple het wel aan de markt overlaat en uitgevers in concurrentie met elkaar de prachtigste apps zullen ontwikkelen voor de iTablet om hun content bij de lezer te krijgen. We zullen zien. Eerst maar eens afwachten of de iTablet er wel komt.

Via MacWorld

Op 9 september staat het Apple event volgens de laatste berichten in het teken van nieuwe iPods met camerafunctie, de nieuwe iTunes 9 met sociale media-functies (facebook, twitter) en de introductie van Beatles songs die via iTunes te bestellen zijn. De titel van het event ‘ It’s only rock and roll, but we like it’ doet vermoeden dat de iTablet nog geen hoofdrol zal opeisen. Iemand die intussen wel de hoofdrol opeist, is de anonieme blogger Doe, die veel tijd en energie heeft gestoken in animaties die zijn visie op de werking van een MacSlate laat zien, uitgaande van bestaande Mac-programma’s en hoe deze in een multi-touch omgeving zouden moeten werken. Erg goed gedaan.

Via BrandRepublic en Macslate.blogspot.com

In een aardig overzichtsartikel van The Observer over de mogelijke komst van de Apple iTablet staat de volgende opmerking: ‘It might also prove the launchpad for an “iTunes for newspapers”, allowing commuters to read news on screen instead of in print. Even magazines might be reproduced convincingly on the high-resolution screen.’ Dat zou inderdaad fantastisch zijn en ik zou er niet van op kijken als daar dan ook een slim betaalmodel aan gekoppeld wordt. Zie ook mijn eerdere post hierover.

Via Guardian

In een aardig overzichtsartikel van The Observer over de mogelijke komst van de Apple iTablet staat de volgende opmerking: ‘It might also prove the launchpad for an “iTunes for newspapers”, allowing commuters to read news on screen instead of in print. Even magazines might be reproduced convincingly on the high-resolution screen.’ Dat zou inderdaad fantastisch zijn en ik zou er niet van op kijken als daar dan ook een slim betaalmodel aan gekoppeld wordt. Zie ook dit artikel op newsy.nl.

Via Guardian

Dat het slecht gaat met kranten, hoef ik niet meer uit te leggen en dat de mediaconsument zich anders gedraagt, ook niet. Over de oorzaken daarvan kan lang en veel gediscussieerd worden, maar in essentie komt het volgens mij op het volgende neer: vraag en aanbod op de markt voor nieuws sluiten niet op elkaar aan.

De nieuwsvoorziening door bijvoorbeeld kranten is hoofdzakelijk aanbod geörienteerd. De (kranten)redactie stelt het nieuwspakket samen en biedt dat pakket aan de lezer aan. Dat gebeurt op papier (een enkele uitzondering daargelaten) en ook op internet, dat vooral gezien wordt als een alternatief kanaal om nieuws en informatie bij de lezer te krijgen. Terwijl internet een heel ander medium is en naast informatiemedium vooral een communicatie- en transactiemedium is (terzijde: als the Medium the Message is, dan is internet hèt medium voor boodschappen).

Internet is vooral een medium, waarbij de bezoeker (lezer, kijker) aan de touwtjes trekt en zelf bepaalt hoe hij zijn informatiemenu samenstelt. Google heeft dat goed begrepen. Zij hanteren de filosofie dat de gebruiker zo snel mogelijk moet worden doorgestuurd naar de informatie waar deze naar op zoek is. En als dat lukt, betekent het dat de gebruiker de volgende keer weer terugkomt bij Google voor het antwoord op zijn volgende vraag. Hoe anders is het met kranten die veelal de filosofie hanteren dat de gebruiker zolang mogelijk moet worden vastgehouden op de site, maar ze slagen daar minder goed in omdat zij gewoonweg niet alle antwoorden in huis hebben. En dat terwijl de meeste kranten toch de pretentie hebben voor elk wat wils te kunnen bieden.

Eeuwenoude controverse
Dit past in de eeuwenoude controverse: wie bepaalt de inhoud van de krant, de lezer of de redactie. Zou alleen de lezer de inhoud bepalen dan wordt de krant een allemansvriend en wanneer alleen de redactie de inhoud bepaalt dan krijgt de krant meer weg van een ivoren toren. Maar dat is een gedachte uit de tijd dat massamedia succesvol waren, er voor de lezer (kijker) weinig alternatieven voorhanden waren en de redactionele identiteit voldoende was om de lezer vast te houden. Die tijden zijn echter voorbij en de noodzaak om te innoveren is met de huidige economische recessie alleen maar groter geworden.

Al eerder ben ik op basis van de long tail tot de gedachte gekomen dat een iTunes-achtig model waarschijnlijk een oplossing biedt, al dan niet gekoppeld aan de mogelijkheid van microbetalingen (zoals legalsounds.com) of een abonnement (zoals Last.fm). Kern van dit model: het stelt de gebruiker centraal, de content is op itemniveau beschikbaar, het aanbod is groot en makkelijk doorzoekbaar, er is een gebruiksvriendelijke interface, de gebruiker is bereid te betalen voor de content èn er is een gebruiksvriendelijk apparaat waarop de content geconsumeerd kan worden. Als het met muziek lijkt te werken, waarom dan niet met nieuwsitems?

Belangrijkste struikelblok zal zijn of gebruikers en/of adverteerders bereid zijn te betalen voor nieuwsitems die verspreid worden via dit model. Dat zullen ze alleen doen als ze daar iets voor terug krijgen dat voor hen waarde vertegenwoordigt, zoals een voor de gebruikers relevante selectie van het nieuws en een voor adverteerders relevante doelgroep. Dan moet je het niet zoeken bij de algemene nieuwsitems waarover via alle media verslag wordt gedaan, maar bij nieuwsitems waaraan waarde is toegevoegd. Bijvoorbeeld door via onderzoek extra feiten aan het licht te brengen, het nieuws te duiden, relevante links naar andere informatie te leggen of gewoon een goed geschreven of opiniërend verhaal te maken. Kortom, door nieuwsitems te transformeren tot journalistieke items. Dat is bij uitstek iets waar krantenredacties goed in (horen te) zijn en dat ook meerwaarde heeft in een democratische samenleving.

Network Generated Content
Maar de transformatie tot journalistieke items en het afzonderlijk beschikbaar stellen daarvan is niet het hele verhaal. Internet is een netwerk en waar de gebruiker zich op het internet massaal organiseert in allerlei (sociale) netwerken, zien we dit aan de aanbiederskant niet of nauwelijks gebeuren. Ligt het niet voor de hand dat aanbieders van journalistieke items -dat kunnen zowel krantenuitgevers, omroepen als internetsites zijn- strategische allianties met elkaar aangaan om op die manier een voor de gebruiker relevant aanbod te scheppen? Deze Network Generated Content (c) kan dan via de iTunes-achtige interface beschikbaar worden gesteld aan de gebruiker, op basis van diens persoonlijke voorkeuren, zoals ‘lidmaatschappen’ van sociale netwerken, waardering van andere artikelen van dezelfde auteur of redactie, onderwerpen waar hij of zij in geïnteresseerd is, etc.

Een voorbeeld. De kwaliteitskranten uit het PCM-concern en stellen hun databases met journalistieke items (inclusief relevante links) beschikbaar aan de leden van Dutch Media Professionals, die vervolgens voor een klein bedrag per maand (of gratis, want de doelgroep moet toch interessant zijn voor adverteerders) alle relevante items over media-gerelateerde zaken tot zich kunnen nemen. Dit gaat voor uitgevers dus verder dan het multi- of crossmediaal werken: zij gaan ‘netwerkmediaal’ werken.

Tot slot de laatste hobbel: het gebruiksvriendelijke apparaat waarop de nieuwsitems te lezen zijn, oftewel de iPod voor journalistieke items. Natuurlijk zijn er verschillende draagbare apparaten zoals netbooks, smartphones (iPhone) en e-readers die die functie kunnen vervullen, maar naar mijn gevoel is het ideale apparaat nog niet gevonden. Voor het welslagen van het bovengeschetste model zal het niet noodzakelijk zijn, het zou de ontwikkeling wel in een stroomversnelling kunnen brengen.

Pudding
Gaat het werken, dit recept om vraag en aanbod beter op elkaar aan te laten sluiten? Zoals zo vaak, is the proof of the pudding in the eating en is het aan de markt om er in de praktijk iets van te maken (en aan de overheid om zoiets eventueel te faciliteren). En natuurlijk zijn er andere recepten denkbaar die wellicht ook een smakelijker pudding opleveren, maar alle ingrediënten lijken aanwezig voor product dat in een behoefte voorziet en waarbij de kok zijn eigen professionaliteit kan behouden.

Dit artikel is op 1 april 2009 gepubliceerd op De Nieuwe Reporter en RethinkingMedia.

In de studie over innovatie en transformatie in de dagbladpers ‘De Krant Doorgeklikt‘ (2007) hield ik het volgende pleidooi:

“Internet maakt het mogelijk dat een product in stukken geknipt aangeboden kan worden (microchunking van de krant). Een middel waar vooral in de muzieksector gebruik van wordt gemaakt, maar in de krantenuitgeverij niet of nauwelijks. Op basis van de long tail benadering, zouden de aanbevelingen voor de krantensector als volgt kunnen luiden:

- Maak alle artikelen individueel beschikbaar;
- Help de lezer die artikelen te vinden die voor hem/haar van belang zijn.

De uitgever zal vervolgens een keus moeten maken of hij alleen als leverancier van artikelen of aanvullend als aggregator van nieuwsartikelen, inclusief artikelen van weblogs, wil optreden. Een uitgever als PCM zou er bijvoorbeeld voor kunnen kiezen alle artikelen uit zijn krantenstal aan te bieden, gecombineerd met artikelen van geselecteerde blogs, en de lezer te laten filteren op basis van eigen voorkeuren of het leesgedrag en aanbevelingen van anderen. Door een veelheid van onderwerpen en artikelen via internet aan te bieden kan aansluiting bij interessegebieden en communities gevonden worden, die met de papieren krant onbereikbaar waren. Voor adverteerders levert dat het voordeel op dat ze veel beter dan bij massamedia het geval is, kunnen weten of zelfs bepalen wie hun advertentie onder ogen krijgt.

Natuurlijk kan dit model alleen werken als er een manier gevonden wordt om de inkomsten per artikel te regelen. Een mogelijkheid zou kunnen zijn dat een iTunes-achtig programma de samenstelling van het nieuwsoverzicht organiseert èn de betaling van de artikelen afhandelt. Dit overzicht zou vervolgens zowel online als offline, zowel op de PC als op de laptop of e-reader gelezen kunnen worden. Een andere mogelijkheid is dat er aan elk artikel een (vaste) advertentie wordt gehangen en dat elke klik of lead een bepaald bedrag voor de uitgever oplevert. Er zijn allerlei varianten qua prijs, vorm en distributiewijze van de artikelen denkbaar en het is aan de uitgevers om daarmee te experimenteren.

De lezer zal overigens niet meer geld kwijt willen zijn dan hij nu betaalt voor een krantenabonnement. De prijs van de artikelen kan daarom, indien de adverteerder niet geheel of gedeeltelijk voor de kosten opdraait, niet al te hoog zijn. En zolang consumenten min of meer hetzelfde voor media c.q. nieuws blijven betalen als ze nu doen -alleen kunnen ze dan uit veel meer artikelen kiezen- blijven de inkomsten van uitgevers op peil en kan wellicht een redactie in stand worden gehouden die nodig is om haar journalistieke functie in het democratisch proces in stand te houden.

Voorwaarde is natuurlijk wel dat uitgevers bereid zijn hun artikelen op deze manier ter beschikking te stellen. Ze kunnen daarbij een voorbeeld nemen aan de muziekindustrie, die uiteindelijk ervoor gekozen heeft overeenkomsten af te sluiten met nieuwe dienstverleners (zoals Apple), nadat die mogelijkheid jarenlang was geblokkeerd.”

Na lezing van het artikel van Clay Shirky ben ik echter aan het twijfelen geslagen. Hij geeft aan dat muziek essentieel van een ander karakter is dan een nieuwsartikel: een nummer van bijvoorbeeld de Beatles is uniek, terwijl nieuwsberichten inwisselbaar zijn. Verder wil je muziek die je leuk vindt vaker horen (en daar mogelijk ook voor betalen), terwijl je een eenmaal gelezen artikel niet nog een keer wilt lezen, laat staan er voor betalen.

En toch… Als ik een artikel waardeer, dan zal ik mogelijk in de toekomst wel voor een artikel willen betalen dat van dezelfde hand (of uitgever) verschijnt. Verder is de essentie van het iTunes model denk ik niet dat het de mogelijkheid tot microbetalingen biedt, maar dat het een venster biedt op informatie&nieuws dat voor mij als lezer interesssant kan zijn (vergelijk de Genius-functie in iTunes).

Al met al denk ik nog steeds dat het het overwegen waard is om met het iTunes model te experimenteren. Het heeft een fundamenteel ander uitgangspunt dan het krantenmodel, te weten: de lezer staat centraal en stelt zelf zijn nieuws&informatiemenu samen en niet de uitgever c.q. de redactie. Kortom, van krant naar klant!